تو درست مثل پدرت هستی: این جمله از دو جهت آزار‌دهنده است؛ اول اینکه اصلا کار درستی نیست که شخص در مورد والدین همسرش بد صحبت کند. دوم اینکه در همه آقایان ترسی وجود دارد که آنها صفات منفی پدرشان را به ارث برده باشند و نتوانند هرگز از آن رهایی یابند. شاید پدرشوهر شما از آن مردهایی باشد که فکر می‌کند در خانه همه باید به او خدمت کنند و هرگز در کارهای خانه کمک نمی‌کند، در این صورت به‌جای اینکه بگویید «تو درست مثل پدرت هستی» خیلی صمیمانه آنچه را که از او می‌خواهید به‌زبان بیاورید، مثلاً بگویید «عزیزم لطفاً استکان‌های چای را جمع کن.»

_تو بالاخره کی کارت را عوض می‌کنی: قبل اینکه چنین جمله‌ای از زبان شما بیرون بیاید، شما باید فکر کنید چرا می‌خواهید چنین حرفی را بزنید؟ آیا نمی‌توانید دیگر شغل شوهرتان را تحمل کنید، چون او دائم در سفر است یا اینکه ساعت کار او خیلی طولانی است؟ شاید هم فکر می‌کنید نسبت به‌کاری که می‌کند، درآمد خوبی ندارد؟ آیا فکر می‌کنید که او لیاقت بهتر از اینها را دارد؟ اکثر مردان موفقیت خود را در میزان تأمین بهتر زندگی خانواده می‌بینند، بنابراین بهتر است قبل از اینکه حرفی بزنید و او را برنجانید، علت این حرف را بیابید و با شوهرتان در مورد آرزوها و نیازهایش صحبت کنید. بدین ترتیب بهتر می‌توانید او را بشناسید و شاید هم بتوانید با کمک یکدیگر راه‌حلی بیابید.

_مادرم به من اخطار داده بود که تو احتمالاً این کار را می‌کنی: این حرف شما نشان‌دهنده این است که در مورد روابط خصوصی خودتان با دیگران حرف می‌زنید. این مسئله برای هر مردی ناخوشایند و شبیه یک سیلی محکم بر صورت است، به‌خاطر اینکه اکثر مردان مسائل خصوصی را واقعاً خصوصی می‌دانند و با کسی درباره آن حرف نمی‌زنند. شما با گفتن چنین جمله‌ای به شوهرتان غیرمستقیم می‌گویید که مادر شما از انتخاب‌تان راضی نیست و این در آینده اشکالاتی در روابط خانوادگی ایجاد می‌کند، بنابراین هرگز پایه حرف‌های خودتان را بر نظر دیگران نگذارید، زیرا این عمل شما غیرمنصفانه است و ضمناً ارزش حرف شما را هم بالا نمی‌برد.

_اصلا ول کن، خودم بعدا آن‌را انجام می‌دهم: با گفتن این جمله به همسرتان این احساس را انتقال می‌دهید که او اصلاً به‌درد هیچ کاری نمی‌خورد. کلا شنیدن چنین جمله‌ای برای هیچ کس خوشایند نیست که او تصور کند هر کاری که انجام می‌دهد، غلط است. بنابراین قبل از اینکه چنین جمله‌ای را بگویید و باعث شروع یک دعوا شوید، بهتر است کمی فکر کنید، شاید فقط روش شوهر شما در انجام کار فرق دارد و این دلیل بر غلط بودن آن نیست.

_هیچ وقت، تو هیچ کاری را درست انجام ندادی یا هرگز نمی‌توانی: گفتن این دو جمله را باید چه مرد و چه زن برای همیشه فراموش کنند و هرگز به‌زبان نیاورند چون با شنیدن چنین جمله‌ای هر کس احساس می‌کند که به او حمله شده است، بنابراین تصمیم به دفاع می‌گیرد. به همین دلیل اگر دوباره هنگام استفاده از اتومبیل متوجه شدید که باز هم باک بنزین خالی است، سعی کنید با آرامش از همسرتان خواهش کنید که دفعه بعد وقتی متوجه شد که باک بنزین خالی است، حتماً بنزین بزند. مطمئن باشید اکثر آقایان مایلند کاری کنند که همسرشان را خوشحال می‌کند. البته باید بدانید که این بستگی دارد که شما چگونه با او حرف می‌زنید.

_فکر می‌کنی که واقعاً این لباس اندازه تو هست: آیا شما می‌خواهید با این حرف به او بگویید که وزنش اضافه شده؟ بنابراین این جمله اصلاً مناسب نیست، چون مسلماً شوهر شما مایل نیست کنایه‌های شما را راجع به چاقی بشنود، بنابراین فکر می‌کند که شما از سلیقه او ایراد می‌گیرید. بهتر است که شما به روش دیگری سعی کنید، مثلاً به او بگویید «عزیزم موافقی که از امروز بعد از کار به پیاده‌روی برویم؟ یا اینکه، بد نیست که یک دوچرخه ورزشی بخریم، می‌توانیم هر روز کمی ورزش کنیم».بدین ترتیب او را با وزن اضافه‌‌اش تنها نگذاشته‌اید و احتمالاً پیاده‌روی دو نفری به بهبود روابط شما هم کمک خواهد کرد.

ثروت گیتس ۵۷ ساله در سال گذشته میلادی ۱۰ میلیارد دلار افزایش یافت. همچنین رشد ارزش سهام مایکروسافت در بورس وال استریت آمریکا باعث شد تا او بار دیگر به جایگاه قبلی اش در راس پولدارترین فرد جهان برگردد.

وی پس از کناره گیری از سمت مدیرعاملی شرکت مایکروسافت و هزینه کردن بخشی از ثروتش (۲۸ میلیار دلار) در فعالیت های خیریه، رتبه اش در میان ثروتمندان جهان، پایین آمد.

براساس گزارش بلومبرگ، ثروت کارلوس سلیم ۷۳ ساله فعال اقتصادی و مالک شرکت بزرگ مخابراتی “امریکا موویل” نیز ۷۲٫۱ میلیارد دلار برآورد می شود. ثروت کارلوس بعد از مصوبه اخیر کنگره آمریکا برای محدودسازی گسترده فعالیت شرکتش ، کاهش یافت.

او مرد عرصه‌های پر خطر و کمتر آزموده شده آواز ایران است؛ شهرام ناظری بعد از آن که مولوی خوانی را در موسیقی کشور جا انداخت، اینک به سراغ اشعار فردوسی رفته است.

کنسرت‌های پنج سال اخیرش در ایران و چند کشور دیگر که در آن داستان ضحاک روایت می‌شود، همیشه مورد استقبال مخاطبان قرار گرفته است.

به مناسبت ۲۵ اردیبهشت، روز بزرگداشت فردوسی، پای صحبت‌هایش نشسته ایم و از منظر او به شاهنامه نگاهی دوباره انداخته‌ایم.

با این که شاهنامه نزدیک به ۱۰ قرن است که ورد زبان ایرانیان است، اما تنها ۵ سال می‌شود که موسیقی ایرانی، آن هم به همت شما به سراغش رفته است. چرا؟
دلایل این بی توجهی نامعلوم یا بهتر بگویم موهوم است. البته ما چون تاریخ موسیقی نوشته شده و مدونی نداریم، نمی‌توانیم در باره گذشته‌های دور داوری کنیم. اما در ۱۰۰ سال اخیر با قاطعیت می‌توان گفت هیچ خواننده ایرانی به سراغ شاهنامه نرفته است.

در مورد ۱۰۰ سال اخیر می‌توان داوری کرد؟
خوانندگان سنتی ما عادت داشته و دارند که همیشه از روی یک الگو حرکت کنند و چون خواندن شاهنامه سابقه نداشته، کسی شهامت نکرده به آن نزدیک شود. در واقع چون در موسیقی ایرانی قالب و معیاری برایش وجود نداشته، در دوره معاصر مورد توجه قرار نگرفته است.

این جدایی چقدر ریشه در ویژگی های موسیقی ردیف دستگاهی ایران داشته و دارد؟
موسیقی سنتی بیشتر حال و هوای تغزلی را می پسندد و برای همین با اشعار حافظ، سعدی و … دم خور است. این موسیقی خیلی نمی تواند با شعر روایت گونه شاهنامه جفت شود و حق مطلب را ادا کند.

همچنین کار کردن روی شاهنامه مطالعات و تخصص‌های زیادی می‌خواهد و فقط با اتکا به صدای خوب یا ردیف‌دانی نمی‌شود به سراغش رفت. برای این کار باید اسطوره‌ها، تاریخ و فرهنگ ایران باستان را به خوبی شناخت.

البته یک مسئله دیگر این است که در سده اخیر، به مرور لحن حماسی موسیقی ایرانی از دست رفته است. شما اگر دقت کنید، رد پای این لحن حماسی را حتی می‌توانید در صدای خواننده‌هایی مثل اقبال آذر، سلیمان امیر قاسمی، تاج و … ببینید و بشنوید که هر چه به جلو آمده کم‌رنگ‌تر شده است.
یعنی آنان با وجود آن که تغزلی می خوانده اند، اما رگه هایی از حماسه هم در صدایشان شنیده می‌شده است.

بعد چرا این رنگ حماسی از موسیقی ایرانی ناپدید شد؟
چون از ۵۰ سال پیش کم‌کم یک عده‌ای اتو به دست گرفتند و به خیال خودشان خواستند صدای خوانندگان موسیقی ایرانی را صاف کنند. این طوری شد که موسیقی ایرانی ته مایه لحن حماسی‌اش را هم از دست داد.

اما خود شما هم که البته هیچ گاه این لحن حماسی صدایتان را کنار نگذاشتید، تنها ۵ سال قبل به سراغ فردوسی آمدید؟ چرا این قدر دیر؟
من دست کم ۳۰ سال پیش از هم‌دوره‌های خودم خواستم که دور هم جمع شویم و روی شاهنامه کار کنیم که نشد. این اشتیاق من در همه این سال ها وجود داشت که البته پاسخ درخوری نمی‌یافت. تا این که ۵ سال قبل کلید این کار را با کمک پسرم (حافظ ناظری) زدم. او که در نیویورک موسیقی می خواند، یک ارکستر بین‌المللی را سامان داد و به همراهی هم در فرانسه و آمریکا کنسرت‌هایی را بر اساس داستان ضحاک برگزار کردیم.

چرا در ایران کنسرت ندادید؟
این جا اجازه شاهنامه‌خوانی ندادند، البته هیچ گاه نفهمیدم چرا ابتدا از فردوسی ترسیدند. با این حال بعد از سه سال، بعد از آن که دست اندرکاران، فیلم اجراهای فرانسه و آمریکا را دیدند، توجیه شدند که مجوز بدهند. از دو سال قبل ما کلید کار در ایران را زدیم و با کمک دوستان هنرمندم، گروه موسیقی فردوسی را راه انداختیم و این بار داستان ضحاک را به صورت مقامی نواختیم و خواندیم.

یعنی بر خلاف موسیقی ردیف دستگاهی، شاهنامه با نغمه ها و نواهای مقامی هم‌خوانی دارد؟
بله. شاهنامه با موسیقی مقامی و قومیت های ایرانی سنخیت نزدیک‌تری دارد و برای همین تمام سازهای گروه فردوسی مقامی هستند.

اما سازهای کمانچه و عود هم در کنسرت شما نواخته شدند.
بله اما این‌ها سازهایی هستند که در موسیقی نواحی ایران هم به کار گرفته می شوند. در ضمن نوازندگان کمانچه (یونس پاک نژاد) و عود (سعید نایب محمدی) در ارکستر فردوسی، در اصل مقامی‌نواز هستند که این سابقه در شیوه کارشان دیده می شود.

موسیقی شما روی داستان ضحاک با الهام از نغمات باستانی مناطق کردستان و کرمانشاهان شکل گرفته است. آیا ممکن است روزی بر پایه موسیقی دیگر نواحی ایران به سراغ اشعار فردوسی بروید؟
حتماً. برای مثال موسیقی مقامی شمال و مرکز خراسان یا بختیاری هم با لحن حماسی که دارند، برای همراهی با اشعار فردوسی خیلی مناسب هستند. در فرهنگ عامه و موسیقی این نواحی یک الفت و انسی با شاهنامه وجود دارد که به کار خیلی کمک می کند. ما باید از همه این ذخیره‌های فرهنگی کشورمان بهره ببریم و فضایی گسترده و متنوع را پدید بیاوریم. من در گام اول بیشتر نظرم به سمت غرب کشور و مناطق کردنشین بود که بی شک در ادامه به سراغ میراث موسیقایی دیگر نواحی هم خواهم رفت.

شما خودتان کرمانشاهی هستید و برای همین می خواهم بپرسم به نظرتان چرا شاهنامه در مردم آن منطقه این قدر جا باز کرده است؟
شاید باز می گردد به روحیه سلحشوری ساکنان زاگرس و منطقه غرب کشور. البته در شکل‌گیری فرهنگ یک منطقه، مسائل تاریخی زیادی دست به دست هم می دهند که باید با دقت و به درستی نتایج آن را تحلیل کرد. همه این پیش‌زمینه‌ها و عوامل باعث می‌شود که در یک منطقه شاهنامه بیشتر رواج پیدا کند و در یک جای دیگر کم‌تر.

شما که سال‌هاست روی شاهنامه دارید کار می‌کنید، این منظومه بزرگ حماسی را چگونه یافته‌اید؟
یک اقیانوس بزرگ است که همه هنرها از موسیقی، نقاشی، سینما، داستان و … دانش‌هایی چون تاریخ، جامعه‌شناسی، روانشناسی و … و معارفی از جمله عرفان در آن متجلی است. بدون اغراق هر چه در دنیا می‌توان تصویر کرد یا موجودیت دارد، در شاهنامه گنجانده شده است.

من دوشنبه در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران در جمع استادان و دانشجویان در باره شاهنامه صحبت می‌کردم و بحث را با پنج بیت داستان بیژن و منیژه شروع کردم که به نظرم یک معجزه ادبی و هنری است. فردوسی در این چند بیت از آسمان شروع می‌کند، به زمین بر می‌گردد، در باره انسان صحبت می‌کند و … چنان تصویر و تحلیلی ارائه می‌دهد که آدم می‌ماند چگونه او در پنج بیت توانسته این کار را انجام دهد.

تصویرسازی شاهنامه به معجزه می‌ماند، انسان‌گرایی‌اش بسیار امروزی است، روانشناسی دقیق شخصیت دارد، جامعه را خوب تحلیل می‌کند و … برای همین می‌توانم بگویم فردوسی دنیا را در شاهنامه فشرده کرده و به درستی و به حق عنوان حکیم را به دست آورده است.

پس شنا در این اقیانوس خیلی باید سخت باشد.
بله، چون نیاز به آگاهی و مطالعه زیاد دارد. شاهنامه چه از نظر شکل و چه از نظر محتوا، بسیار دقیق و عمیق است و ره‌یافت به آن دانش ویژه می‌خواهد.

در واقع یک کوشش گروهی و گسترده را می‌طلبد.
همین طور است. کار ما گام اول بود که باید پی گرفته شود. برای قدم بعدی به یک فکر و برنامه اساسی نیاز داریم. باید کارشناسان، پژوهشگران، موسیقی دانان، ادیبان و … دور هم جمع شوند و کار را دنبال کنند. کار هنری روی شاهنامه، خط مشی، برنامه، حمایت مراکز فرهنگی، بودجه و … می‌خواهد.

تا چه حد خوشبین هستید این شرایط فراهم شود؟
آدم به امید زنده است. البته سابقه کار نهادهای فرهنگی نشان داده متاسفانه به این ارزش‌های ملی و انسانی بی‌توجه هستند.

یکی از ویژگی‌های شاهنامه، اندک بودن واژگان غیر فارسی آن است. پژوهشگر و استاد محترم، جلال خالقی مطلق می‌گوید که تنها پنج درصد این حماسه کلمات عربی است. برای همین اشعار فردوسی، با سروده های شاعران سبک عراقی چون سعدی و حافظ که از کلمات عربی زیاد سود برده‌اند، تفاوت دارد. این تفاوت آیا در کار شما که اشعار همه این بزرگان را خوانده‌اید، تاثیری می‌گذارد؟
من خودم از سال‌ها قبل شیوه‌ای به کار گرفته‌ام تا لحن عربی ادای کلمات را کنار بگذارم و آن‌ها را ایرانی بخوانم. خب این رویه با شاهنامه فردوسی نزدیکی و هم‌خوانی دارد.

منظورتان از لحن فارسی یا عربی ادای کلمات چیست؟
لحن ادای کلمات در زبان فارسی و عربی تفاوت دارد. برای آن که مطلب روشن شود، به اذان مرحوم موذن زاده اردبیلی اشاره می‌کنم. چرا این اذان به گوش شما آشنا تر از نمونه های عربی است؟

چون در دستگاه های ایرانی خوانده شده است.
فقط این نیست، مهم‌تر آن است که لحن ایرانی دارد. برای مثال عرب‌ها «لا» را با حالت فتحه تلفظ می‌کنند و بیشتر «لَ» ادا می‌کنند، اما موذن زاده خیلی رسا و شفاف آن را «لا» می‌خواند. این باعث می‌شود اذان او برای ایرانیان دلنشین تر باشد.

شاهنامه داستان‌های اسطوره ای، پهلوانی و تاریخی زیادی دارد. چرا از میان همه آن‌ها به سراغ داستان ضحاک رفتید؟
چون دیدم خیلی با روح ایرانی عجین است، چرا که استقلال کشور و فداکاری در راه آن را نشان می‌دهد. درفش کاویانی، پرچم هویت ملی ماست و شخصیت کاوه آهنگر، توده‌های مردم این سرزمین را نمایندگی می‌کند. همچنین داستان ضحاک، جنگ سیاهی و سپیدی و نبرد خیر و شر را روایت می‌کند که موضوعی همیشگی و جهانی است.

البته یک دلیل شخصی هم دارم، چرا که وقتی شروع کردم به خواندن این داستان، به هیچ وجه نتوانستم از آن جدا شوم و در این چند سال همیشه چیزهای جدیدی را در آن کشف کرده‌ام.

در ادامه می‌توانید نحوه بازیافت و کارگاه ساخت این مجسمه‌های بازیافتی را ببینید:

رفتار اجتماعی خفاش‌ها که آنها را قادر به شناخت یکدیگر از روی صدا می کند، باعث شگفتی دانشمندان شده است.
تیم تحقیقاتی دانشگاه دامپزشکی هانوفر به سرپرستی «هانا کاتسین» رفتار اجتماعی خفاش خون آشام (Megaderma lyra) را مورد بررسی قرار داده و دریافتند که این حیوانات دارای نوعی تماس بدنی مانند یک پالس صوتی هستند که از آن برای شناخت یکدیگر در تاریکی شب استفاده می کنند.
دو گروه از خفاش ها بمدت دو ماه در دو اتاق پروازی جداگانه قرار گرفتند؛ خفاش هایی که در تماس مکرر با یکدیگر بودند، مشخص شده و سپس بمدت چهار ساعت از یکدیگر جدا شدند.
با ثبت صدای خفاش ها و پخش مجدد آن برای سه گروه خفاش های دوست با تماس بدنی، دوست بدون تماس بدنی و غیر دوست، نحوه واکنش آنها مورد ارزیابی قرار گرفت که نشان می دهد، تمام خفاش ها با پخش صدا بسمت بلندگوها پرواز می کنند.

در مرحله بعد یک صدای آشنا برای چند نوبت تکرار و پس از آن نیز چندین صدای مختلف پخش شد؛ نتایج بدست آمده نشان می دهد، خفاش ها تمایل بیشتری به برقراری ارتباط با صدای دریافتی از گروه اجتماعی خود داشته و کمتر به صدای جدید واکنش نشان می دهند.
محققان معتقدند که هر خفاش دارای یک صدای منحصر به فرد و خاص است که باعث ایجاد تمایز بین خفاش های قدیمی و جدید در یک گروه اجتماعی می شود و از طریق این «امضای صوتی» خفاش ها می توانند دوستان خود را در تاریکی شناسایی کنند.
نتایج این تحقیق در مجله Animal Cognition منتشر شده است.

کمی درباره پیش‌زمینه بازیگری خودتان بگویید؟
۲۴ سال پیش برای اولین‌بار کارم را به عنوان بازیگر در سینمای ایران آغاز کردم. کارم را کاملا براساس شانس و یک اتفاق آغاز کردم. آن روزها تصمیم داشتم کمی فضای کاری خودم را تغییر بدهم و فضای دانشگاه برایم خسته‌کننده شده بود، برای همین هم حال و هوای بازیگری برایم جذاب شد. اولین فیلم من یک فیلم کاملا تجاری بود. اما سومین فیلمی که در آن بازی کردم اثری از داریوش مهرجویی بود؛ کارگردان ایرانی که سمت و سوی بازیگری من را جهت داد و سبب شد راهم را پیدا کنم. بعد از ملاقات با داریوش مهرجویی بود که سینما برای من تبدیل به مقوله جدی شد. بازی در فیلم «پری» به من کمک کرد تا آنچه می‌خواستم را در سینما پیدا کنم.

چطور شد که اصغر فرهادی و شما درباره این پروژه به توافق رسیدید؟ انتخاب شما برای بازی در این فیلم چگونه انجام شد؟
ما چندین جلسه با هم داشتیم و درباره فیلم حرف زدیم. یک ماه قبل از آغاز فیلمبرداری من هنوز برای بازی در این نقش به اطمینان کافی نرسیده بودم. نکته اصلی اینجا بود که من باید در این فیلم به زبان فرانسه صحبت می‌کردم و این یک شرط اصلی بود. هنوز هم فکر کردن به این مسئله برایم خنده‌دار است، چون هنوز هم فرانسه حرف زدن برایم عجیب است. من تا قبل از آن هیچ‌وقت به زبان فرانسه حرف نزده بودم، هر چند زیاد فرانسه می‌شنیدم و متوجه کلمات این زبان می‌شدم.

حتی مدتی هم شروع به یادگیری زبان فرانسه کردم. اما مدام پی‌اش را می‌گرفتم و بعد از مدتی رهایش می‌کردم. دیگر رفت و آمد این زبان در زندگی‌ام شبیه یک جور بیماری مزمن شده بود که نمی‌توانستم تکلیفم را با آن روشن کنم. دغدغه زبان فرانسه دیگر در زندگی‌ام همیشگی شده بود؛ زبانی که همسرم به آن مسلط بود و خیلی وقت‌ها در خانه با فرزندانم به زبان فرانسه حرف می‌زد. بنابراین باید تصمیمم را می‌گرفتم و این مسئله را برای خودم حل می‌کردم. فرانسه زبانی بود که در این سال‌ها به واسطه رفت و آمدهایم به این کشور زیاد با آن مواجه می‌شدم و دست‌آخر تصمیمم را گرفتم و بازی در فیلم «گذشته» را پذیرفتم.

بازی در فیلمی به زبان فرانسه چقدر با بازی‌هایی که قبل داشتید متفاوت بود؟
من درباره این مسئله خیلی فکر کردم، در عین‌حال حرف‌های آقای عباس کیارستمی کارگردان ایرانی که به تازگی فیلم «مثل یک عاشق» را در ژاپن ساخته بود، شنیدم. او فیلم اخیرش را با بازیگرانی ساخت که زبانشان را نمی‌دانست. او درباره پروسه‌ای که برای ساخت این فیلم بدون استفاده از ابزار زبان طی کرد شرح می‌داد.

او می‌گفت که زبان آشکارا یک ابزار ضروری برای مدیریت یک فیلم است، اما او تصمیم گرفت استفاده از ابزارهایی همچون چشم و نگاه و چیزهایی مثل این را جایگزین زبان کند. این روش بسیار فریبنده‌تر از متن و زبان بود. اینجاست که به درک عمیقی از بازی می‌رسید و می‌توان بازی درست و دقیقی را گرفت. وقتی که قرار است بدون استفاده از زبان بازی کنید، یک ابزار اصلی را از دست می‌دهید. حالا باید با تکیه بر توانایی‌های دیگر این نقطه ضعف را جبران و کمک کرد شکاف‌هایی از این دست پر شوند و جای خالی محرومیت از این امکان دیده نشود. به همین خاطر برای اولین‌بار ابزارهایی همچون نور برای من مورد استفاده قرار گرفت.

شخصیت احمد را چگونه تعریف می‌کنید؟
احمد یک خارجی مهاجر در فرانسه است. به نظر می‌رسد تا اندازه‌ای با فرهنگی که در آن زندگی می‌کند آشنایی دارد. به هر حال وقتی ۱۴ یا ۱۵ یا حتی ۲۰ سال در کشور دیگری زندگی کنید چیزهایی از فرهنگ آن کشور در شما باقی می‌مانند. اما شاید بتوان گفت که این شخصیت بسیار بسیار شرقی و به شکل مشخصی بسیار پیچیده است. واکنش‌های او همیشه قابل تفسیر هستند. این پیچیدگی به دلیل تفاوت میان ایرانی‌ها و فرانسوی‌هاست و می‌تواند در بسیاری از موارد سوءتفاهم ایجاد کند. اما من عادت ندارم که پیچیدگی‌های یک شخصیت را از قبل مجسم کنم.

آیا اصغر فرهادی برای شما پیشینه احمد را ساخت و از آن برای‌تان حرف زد؟
از ورود او به فرانسه برای اولین‌بار و این‌که چطور با ماری آشنا شد برایم گفت. این بخشی از روش آقای فرهادی است. او از گذشته شخصیت‌هایی که برای فیلم نوشته حرف می‌زند. احتمالا تا اندازه زیادی این روش لازم است مخصوصا در مرحله نوشتن این شخصیت‌ها. اما برای بخش من، من نمی‌خواهم همه‌چیز را درباره شخصیتی که نقشش را بازی می‌کنم، بدانم یا این‌که از نویسنده و کارگردان خیلی درباره او سوال کنم.

جست‌وجو کردن و به دنبال توضیح گشتن برای رفتار یک شخصیت با استفاده از گذشته‌ او نمی‌تواند راه‌حل مناسبی برای حل کردن تناقض‌ها باشد. نکته اینجاست که رفتارها و حتی تناقض‌های رفتاری شخصیتی که قرار است نقشش را بازی کنم باید برایم قابل فهم باشد و واقعی جلوه کند. درواقع درک رفتارهای یک شخصیت همه آن چیزی نیست که می‌تواند به بازیگر کمک کند تا از عهده بازی در یک نقش برآید.

آیا کارکرد شخصیت احمد این است که از طریق کمک به دیگران و حرف زدن با آن‌ها رازها را افشا کند و از آن‌ها سردربیاورد؟
آنچه می‌توان درباره احمد گفت این است که برای این آدم‌ها خیلی سخت است در برابر مشکلاتشان بی‌تفاوت بمانند یا تلاش نکنند که مشکلاتشان را حل کنند. اما من احساس می‌کنم که این طبیعی است. نکته این نیست که او در این نقطه خودش را با زندگی دیگران درگیر می‌کند. او احساس نمی‌کند که قادر به حل مشکلات دیگران است. این مسئله برمی‌گردد به محبت و دوست داشتن دیگران که او خودش را با مسائل آن‌ها درگیر می‌کند و این یکی از تناقض‌های درونی احمد است: او به این زن علاقه‌مند است، به ماری و نکته اینجاست که با این حس و حال چگونه قادر به ترک او بوده است؟ اما این بخشی از شخصیت احمد است.

به این ترتیب به نظر می‌رسد که احمد نماینده یک نسل از مردم ایران است؛ آدم‌هایی که به دیگران و شرایطشان علاقه‌مند هستند و دوست دارند به بقیه و حل مشکلاتشان کمک کنند. اما آن‌ها یک تنش دو‌گانه دارند: آن‌ها می‌خواهند به دیگران کمک کنند، اما تا کجا و تا چه حد؟ آن‌ها درصدد هستند اول از همه زندگی خودشان را حفظ کنند، اما چیزی که در کودکی یاد گرفته‌اند نوع‌دوستی و از خودگذشتگی است.

احمد خیلی آرام‌آرام و شمرده حرف می‌زند…
بخشی از این آرام حرف زدن شاید برگردد به این‌که در زبان فرانسه و مقایسه بازیگران دیگر با من این‌طور به نظر برسد. اما در زندگی واقعی، وقتی هم که به زبان فارسی حرف می‌زنم آرام و شمرده حرف زدن بخشی از خصوصیت من است.

«آهستگی» بخشی از من است. این واکنشی است برخاسته از محیط اطراف من. اما فکر می‌کنم فرانسه زبانی است که در آن تندتند حرف می‌زنند. انگار شخصیت من در فیلم می‌خواست یک ناهمگونی با بازیگران دیگر داشته باشد. من با آن‌ها تمایز داشته باشم. خب من می‌توانستم تندتر حرف بزنم، اما حس‌ می‌کردم باید آرام‌تر باشم، حتی وقتی که دیالوگم را می‌دانستم و قادر بودم تندتر بیانش کنم هم این کار را نمی‌کردم.

شخصیت شما (احمد) در واقع سخنگوی اصغر فرهادی است؟ برای مثال او با یک نگاه ایرانی به یک زوج فرانسوی می‌نگرد؟
من فکر نمی‌کنم اصغر فرهادی دلش خواسته باشد یا حتی تلاشی کرده باشد که یکی از شخصیت‌های فیلم سخنگوی او باشند و حرف‌های او را بزنند. تا آنجایی که می‌دانم روش کار او این است که به همه شخصیت‌هایش در فیلم بها بدهد و هیچ کدام در سایه دیگری قرار نگیرند. یا این‌که او در پی اعلام یک مانیفست در سینمایش نیست. با این‌حال باید گفت روشن است که احمد شخصیتی است که از ایران آمده است. به گمان من فرهادی بیشتر از همه شخصیت خودش را در این نگاه نشان می‌دهد.

تجربه بازی با بازیگران خارجی برای شما چطور بود؟
من در تمام مراحل ساخت فیلم «گذشته» احساس می‌کردم که در یک فضای به شدت دوستانه کار می‌کنم و هرگز لحظه‌ای این احساس که با بازیگران خارجی و غیرهم‌زبان کار می‌کنم به من منتقل نشد. «برنیس»، «طاهر» و «پائولین» در تمام مراحل ساخت فیلم، دوستانه از من حمایت می‌کردند و گاهی وقت‌ها که من کلمه‌ای را اشتباه تلفظ می‌کردم آن‌ها کمک می‌کردند تا خیلی زود جایگزینش کنم. من واقعا احساس می‌کنم که آن‌ها از من به عنوان یک همکار حمایت می‌کردند و یک‌جور همبستگی برادرانه را در سینمای فرانسه به واسطه بازی در این فیلم تجربه کردم.

شیوه ساخت فیلم در فرانسه و ایران با هم خیلی متفاوت بود؟
از نظر اصول به شدت شبیه هم هستند. ما احتمالا فیلمسازی‌مان به شدت تحت‌تاثیر سینمای فرانسه بوده است. اما باید بگویم که این جا همه چیز رسمی‌تر و برنامه‌ریزی‌شده‌تر است.

فیلم «گذشته» را باید بخشی از فیلمسازی ایران دانست یا فرانسه؟
نکته اصلی موفقیت این فیلم همین‌جاست که می‌توان گفت هم فیلمی است فرانسوی و هم ایرانی زیرا این بیشتر از هر چیز یک داستان انسانی است.

او در مورد دلیل آغاز اکران این مستند سینمایی در تنها یک سانس و یک سالن سینما گفت: «پس از آغاز اکران عمومی فیلم، با توجه به استقبال مخاطبانی که به تماشای آن خواهند آمد، تعداد سئانس‌ها افزایش خواهد یافت و فیلم در سالن بزرگتری اکران خواهد شد. در صورت تداوم این استقبال نمایش «ساکن صحرای سکوت» در سایر پردیس‌های سینمایی و سالن‌های سینما آغاز خواهد شد.»

مهران مدیری، رامبد جوان، نیکی کریمی، شهاب حسینی، رضا رشید‌پور، سام مشایخی و ژاله علو از گویندگان «ساکن صحرای سکوت» هستند.

با او درباره مجری‌گری، ویژگی‌های یک مجری خوب، ورزش، تغذیه و سلامت گفت‌وگو کرده‌ایم.

برای مجری برنامه‌های تلویزیونی حفظ تناسب اندام و ظاهر چقدر مهم است؟
برای هر شغلی ویژگی‌های خاصی نیاز است مثلا یک کارمند باید ویژگی‌هایی داشته باشد تا بتواند خدمات بهتری به مراجعه کنندگانش بدهد. یک مجری هم باید از سلامت جسم برخوردار باشد و فیزیک بدنش مناسب به نظر برسد. در چهره او نباید زخم و آثار جراحت وجود داشته باشد و فیزیک نامتناسب هم در ارتباط او با مخاطب تاثیر منفی می‌گذارد. البته معلولیت به معنای نامتناسب بودن نیست بلکه منظور مسایلی است که به دلیل کاهلی انسان باعث از ریخت افتادن بدن می‌شود. کما‌اینکه چند مجری را می‌شناسم که معلولیت جسمانی دارند، اما آنقدر کارشان را خوب انجام می‌دهند که مخاطب متوجه آن امر نمی‌شود.

کسی که به تناسب اندامش اهمیت نمی‌دهد، علاوه بر افت کیفیت کار‌ها، دچار افسردگی و بیماری‌های مختلف می‌شود. خروجی کار کارمندی که ۱۵۰ کیلو گرم وزن دارد، با کارمندی که وزن طبیعی دارد قابل مقایسه نیست. به نظر من با مطالعه و مشاوره با متخصص تغذیه می‌توان به نتایج خوبی رسید. برای مجری‌ای که جلوی دوربین می‌رود و مخاطب اول چهره و ظاهر او را می‌بیند و بعد حرف‌هایش را می‌‌شنود، توجه به این نکته بسیار مهم است.

شما با متخصص تغذیه هم مشورت می‌کنید؟
بالاخره مثل خیلی از افراد جامعه هر از گاهی به پزشک متخصص مراجعه می‌کنم ولی برنامه منظم هفتگی یا ماهیانه برای مراجعه به پزشک ندارم و بیشتر سعی می‌کنم با مطالعه اطلاعات پزشکی و تغذیه‌ای به دست آورم ولی اگر از لحاظ سلامت دچار مشکل شدم به پزشک مراجعه می‌کنم. من همیشه وزن بدنم را کنترل می‌کنم و به خصوص به سلامت دندان‌هایم اهمیت زیادی می‌دهم زیرا دندان در مناسب نشان دادن چهره یک مجری نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. نباید فراموش کنیم که سلامت رمز زندگی مطلوب است.

مواقعی که اجرای یک برنامه سنگین مثل «سین مثل سریال» را برعهده دارید چه تغییراتی در برنامه غذایی و استراحتتان می‌دهید؟
با توجه به ساعت پخش برنامه‌ای که قرار است اجرا کنم، ساعت خوابیدن و غذا خوردنم را تغییر می‌دهم. در زمان اجرای «سین مثل سریال» که برنامه گسترده و بزرگی بود، ۴، ۳ کیلو‌گرم از وزن بدنم کم شد و این کاهش وزن تبعات منفی‌ای مثل رواج شایعه‌‌هایی در مورد معتاد شدنم داشت. در کار مجری‌گری این نوسان‌ها وجود دارد که چندان تاثیر مثبتی روی بدن نخواهد داشت.

واقعا چنین شایعه‌ای ایجاد شد؟
نه به صورت کلی این موضوع را مطرح کردم. منظورم این بود که یک هنرمند یا مجری باید مواظب خیلی از رفتار‌های اجتماعی‌اش باشد.

ظاهر آراسته و پوشیدن لباس‌های مرتب و شیک چقدر اعتماد به‌نفس شما را جلوی دوربین بالا می‌برد؟
خیلی موثر است. اگر کسی که قرار است به مهمانی برود، لباس مرتبی بر تن و داشته آراسته باشد، با خیال راحت و بدون دغدغه با آدم‌هایی که در میهمانی حضور دارند، ارتباط برقرار می‌کند و اگر برخلاف این باشد، نمی‌تواند این کار را انجام دهد. بین مردم این ذهنیت وجود دارد که هر‌کس به سرو وضعش اهمیت نمی‌دهد، آدم بی‌خیال و بی‌فکری است و قابل اعتماد نیست.

از سوی دیگر،‌خیلی‌ها به اشتباه فکر می‌کنند مجری‌ای که خیلی آراسته به نظر می‌رسد، اهل تظاهر و پز دادن است. در حالی که این توجه به ظاهر فقط برای بالا بردن اعتماد به‌نفس است. مجری، مهمان میلیون‌ها نفر از افراد جامعه است و اینکه کفشش واکس نخورده باشد و مدل مویش نامناسب، اصلا درست نیست. در کتابی از شهید مطهری نقل شده است در زمان امام صادق (ع) آدم‌هایی وجود داشته‌اند که به ظاهر و پوشش مردم نگاه خشک و افراط‌گرایانه داشته‌اند و حتی به نوه حضرت رسول (ص) خرده می‌گرفتند که چرا اینقدر خوب لباس می‌پوشید و همیشه معطر و آراسته به نظر می‌رسید.

تقریبا در هر شب اجرای برنامه «سین مثل سریال»، با یک نوع لباس جدید جلوی دوربین ظاهر می‌شدید. آیا برای انتخاب لباس با کسی مشورت می‌کنید؟
برخلاف تصور، من لباس‌های زیادی ندارم اما وقتی برای خرید لباس به مغازه می‌روم، اگر قرار باشد یک یا دو شلوار بخرم، به رنگ و مدل و اینکه و می‌توانم آنها را با چه لباس‌هایی که دارم بپوشم، فکر می‌کنم. هرگز بی‌گدار به آب نمی‌زنم و لباسی نمی‌خرم که با هیچ یک از لباس‌های دیگرم هماهنگ نباشد و مجبور شوم آن را کنج کمد بیندازم. من مثل همه مردم چند دست لباس عادی دارم و چند لباس میهمانی و مجلسی. به لباس خریدن به دیده ماست خریدن نگاه نمی‌کنم.

هنگام خرید به مارک لباس هم توجه می‌کنید؟
نه، مارک‌باز نیستم. لباسی تهیه می‌کنم که مناسب اندامم باشد.

جذابیت مجری‌گری برای شما در چه تعاریفی خلاصه می‌شود؟
در سال‌های اول مجری شدنم در سن ۱۹ سالگی، درآمد، شهرت و محبوبیت این شغل برایم خیلی جذاب بود ولی هرچه به جلو رفتم و کارم جدی و حرفه‌ای‌تر شد، این مسایل رنگ باخت و حتی کار‌هایی را که اعتبار حرفه‌ای داشتند بدون دریافت دستمزد قبول کردم. این روز‌ها شغل مجری‌‌گری درآمد آنچنانی ندارد و درآمد خیلی از شغل‌های دیگر با کار راحت‌تر، چند برابر است. از طرفی شغل اجرا تخصصی شده و توقعات مردم خیلی بالا رفته است. بنابراین اگر بخواهم مجری بمانم، باید سطح کارم را ارتقا دهم.

خیلی از مجریان موفق و نام‌آشنای غربی بارها عمل زیبایی انجام داده‌اند. این چقدر برای یک مجری لازم است؟
من به زیبایی طبیعی اعتقاد دارم و به نظرم پیری در موقع مناسبش باعث زیبایی چهره هم می‌شود. حتی اگر بینی کسی بزرگ باشد، اگر با حالت صورتش همخوانی داشته باشد، مانع ارتباط برقرار کردن با مخاطب نمی‌شود.

اما ایران یک از کشور‌هایی است که بالاترین میزان عمل‌های زیبایی در آن انجام می‌شود.
بله، در کشور‌مان آمار خیلی از مسایل بالاست. معمولاً یا از این طرف بام سقوط می‌کنیم یا از طرف دیگرش و متأسفانه حد وسط نداریم.

کار کدام یک از مجریان را استاندارد می‌دانید؟
اگر کسی استاندارد‌‌های این شغل را می‌شناسد، به من هم بگوید اما حداقل‌هایی وجود دارد که مجری باید با توجه به فرهنگ جامعه، آن را رعایت کند. کار یک مجری ایرانی به‌طور حتم با یک مجری آمریکایی یا چینی متفاوت است و همه همکاران من حداقل استاندارد را در کارشان دارند.

این روزها مشغول بازی در سریال سروش صحت هستید؟

بله، من سرکار “پژمان” سروش صحت هستم و کارم در این سریال حدود ۱۰ روز دیگر به طول خواهد انجامید.

اگر امکانش هست قدری راجع به نقش‌تان در این سریال توضیح دهید؟

توضیح خاصی نمیتوانم بدهم جز اینکه نقش نامزد پژمان را بازی می‌کنم.

این یک شانس حرفه‌ای است که در مدتی کوتاه بتوانید با دو کارگردان موفق تلویزیونی‌ساز حسن فتحی (در مسیر زاینده‌رود) و سروش صحت همکاری کنید.اما فضای کار این دو سریال خیلی متفاوت است. چه عاملی باعث شد که بعد از “زمانه” پیشنهاد حضور در یک کار طنز را قبول کنید؟

روز اول به آقای صحت هم گفتم که اصلا قصد حضور در ژانر کمدی و طنز را نداشتم اما از آنجایی که معتقدم یک بازیگر باید توانایی‌اش را در هر نقش و ژانری محک بزند بازی در این کار کمدی را پذیرفتم. ضمن این که همکاری با یکی از بهترین طنزپردازان ایران (سروش صحت) و نویسندگانی چون برادران قاسم‌خانی آنقدر وسوسه برانگیز است که من را برای بازی در این نقش ترغیب کند. تا به حال که هم نتیجه کار خوب بود و هم برای من تجربه موفقی بود.

گویا این سریال قرار است به زندگی ستاره سابق تیم ملی و پرسپولیس بپردازد. خودتان چقدر فوتبالی هستید.

اصلا (با خنده). اتفاقا روز اولی که آقای پژمان جمشیدی را دیدم به ایشان گفتم که چیزی از فوتبال نمی‌دانم و خواستم اطلاعاتی از سابقه بازی‎شان بدهند. گاهی بازی‌های تیم ملی را نگاه می‌کنم اما پیگیر جدی آن نیستم.

کار با آقای صحت چگونه است؟

خیلی خوب و پر از آرامش. سروش کارگردان متین،پر انرژی،شاد و در عین حال مهربانی است. علاوه بر این‌که سریال یک کار طنز است فضای پشت صحنه هم پر نشاط است. با وجود این‌که گروه تولید این اواخر فشرده کار می‌کنند و خیلی خسته هستد اما فضای کار همچنان صمیمی و پر نشاط است.

در پایان برایمان از تجربه همکاری با حسن فتحی و اقبال بینندگان نسبت به سریال “زمانه” بگویید. گویا در قسمت‌های ابتدایی این سریال به دلیل تفاوت چهره‌تان در این سریال چندان شاهد بازخورد مخاطبان نبودید؟

بله چون چهره من با آنچه در تصویر دیده می شد متفاوت بود تا اواسط سریال مخاطب شناخت کمتری داشتند اما در اواخر کار مردم بخصوص در شهرستان‌ها استقبال خوبی داشتند و این میزان توجه مخاطب برایم غیرقابل پیش‌بینی بود. کار با آقای فتحی واقعا تجربه خاصی بود؛ تجربه‌ای که امیدوارم تکرار شود. ایشان انصافا کارگردان کاردان و خوشفکری هستند.

پیشنهاد یا قرارداد جدید؟

به تازگی برای یک سریال قرارداد بسته‌ام اما چون امکان ارائه اطلاعات بیشتر ندارم، اجازه بدهید از آن نامی نبرم!

نوری عنوان کرد: علت جذب من به زنده یاد صفوت تسلط وی در موسیقی نبود بلکه رفتار و منش این بزرگوار آنچنان ارزشمند بود که من را وا داشت تا پایان زندگی صفوت در کنارش باشم و از او مبانی مختلفی از زندگی را فرا گیرم.

وی گفت: ۲۵ سال است که افتخار آشنایی با صفوت را دارم اما هیچ گاه او را عصبانی و غضبناک ندیدم. هیچگاه دنیاطلبی در عالم هنر از او ندیدم. یادم می آید وقتی کسی با او صحبت می کرد چنان با علاقه گوش می داد که گویی مهمترین شنونده برای صحبت های گوینده است. وی هیچ گاه بی ادبی نکرد و از مردانی بود که باید به وجود او و گذشته اش افتخار کرد.

نوری با بیان ویژگی های اخلاقی صفوت نسبت به خانواده اش گفت: داریوش صفوت نمونه بارزی از یک همسر ایده آل بود و من می دیدم که این هنرمند همواره با احترام با همسر گرامی اش رفتار می کرد و همیشه شکرگزار مدیریت بی نظیر همسرش بود. با اینکه در سه سال گذشته دوران سختی برای وی و خانواده اش بود اما من می دیدم که چشمان هوشیار او منظور خود را بیان می کرد.

هادی ندیمی عضو فرهنگستان علوم و مدرس دانشگاه شهید بهشتی هم که در این مراسم حضور داشت با بیان اینکه در طول عمر زنده یاد صفوت، بی مهری های زیادی به او شد عنوان کرد: یکی از بارزترین چیزهایی که من در شخصیت صفوت دیدم و درک کردم سکوت و پذیرندگی وی در مقام یک استاد صاحب نظر بود. صفوت هیچگاه با دخالت و شتابزدگی وارد مباحث نمی شد و همیشه سعی می کرد تا در سکوت حرفها را کامل گوش کند و بعد اگر لازم بود صحبتی به میان می آورد.

این استاد دانشگاه به ادب و متانت داریوش صفوت به عنوان یکی از ویژگی های بارز اخلاقی این هنرمند پیشگام عرصه موسیقی نام برد و گفت: در جامعه ای که بی ادبی آن هر روز بیشتر می شود ادب و متانت بزرگمردی چون صفوت همواره عنصری لازم و ضروری است. بنابراین لازم است نسل جوان ما نسبت به این ویژگی ارزشمند تامل بیشتری کنند ضمن اینکه  ژرف اندیشی و بی ادعایی این استاد بزرگوار در کلام، یکی دیگر از صفاتی بود که می توان به آن اشاره کرد.

ندیمی در بخش پایانی صحبت های خود تصریح کرد: نسلی که با صفوت در حال رفتن هستند با همه خوبی ها و بدی هایشان نسلی هستند که متاسفانه تکرار نشدند و خسران عظیمی است که با رفتن وی نصیب ما شد. امیدوارم که شاگردانش ادامه دهنده راه این بزرگمرد باشند.

در این مراسم که با حضور پرتعداد مردم برگزار شد فرهاد فخرالدینی، حسین علیزاده، شهرام ناظری، عبدالحسین مختاباد، حسام الدین سراج، داوود گنجه ای، قاسم زارع، داریوش طلایی، بیژن بیژنی، مهدی قبرایی، داریوش پیرنیاکان، اعضای خانه موسیقی و اعضای فرهنگستان علوم به همراه تعدادی دیگر از هنرمندان فعال عرصه موسیقی حضور داشتند.